نام نویسنده: محمدجواد محمدحسینی

رادیو فراهم- دیوان‌سالاری ایران پس از انقلاب، با افزایش قوانین و عدم به‌روزرسانی به مانعی برای اقتصاد تبدیل شده: وابستگی به نفت باعث شده بودجه عمومی ناکارآمد توزیع شود و تحریم‌ها فشار بیشتری وارد کرده تا سیستم اداری نتواند شوک‌های خارجی را مدیریت کند.

پاسخ‌های ظریف همواره دعوتی است به عملگرایی سیاسی و اجتناب از شعارهای بی‌پشتوانه. تحولات جهانی پیوسته‌اند و هر روز شرایط جدیدی را رقم می‌زنند. سیاست ملی باید با واقع‌گرایی و آینده‌نگری به گونه‌ای عمل کند که اختلافات ذاتی بازیگران منطقه‌ای و بین‌المللی را در جهت کاهش فشارها به کار گیرد.

سیاست‌های مالی در ایران بسیار گسترده اما پراکنده و غیرجامع است؛ مثلاً برخی فقط به مالیات می‌پردازند، بدون توجه به هزینه‌های دولت (مانند یارانه‌ها) یا گمرکات، که منجر به ناترازی بودجه (بیش از ۵۰٪ به یارانه پنهان) و تورم دائمی می‌شود.

تحریم تنها آینه‌ای شده برای بازتاب بافت بیماری که اگر به موقع ترمیم نشود، نه تنها توسعه اقتصادی، بلکه وحدت ملی و هویت جمعی را تهدید خواهد کرد.

در پادکست هشتم رادیو فراهم، که دومین قسمت از سری سیاست‌های مالی است، به صدای کارشناسان و صاحب‌نظران پرداخته شد تا گستردگی دیدگاه‌ها نشان داده شود. سیاست مالی به دو نوع انبساطی (افزایش هزینه‌ها و کاهش مالیات برای تحریک رشد) و انقباضی (کاهش هزینه‌ها و افزایش مالیات برای کنترل تورم) تقسیم شد.

اندیشکده اصل پیشنهاد کرد سیاست مالی بر پایه KPI بنا شود: مالیات بر سود مازاد، کاهش وابستگی به نفت، و بودجه‌بندی مبتنی بر خروجی (رشد، اشتغال).

مقابله با تحریم‌ها نیازمند دیپلماسی فعال، روایت‌سازی هدفمند، احترام به حقوق مردم و تلاش برای رفع تحقیر و تبعیض است.

در نهایت، توسعه سیاسی باید مطالبه مردم باشد، نه توصیه به حکومت. هیچ حکومتی، مگر آنکه مجبور شود، پای توسعه سیاسی نمی‌رود. مردم باید با ساختن عاملیت جمعی و مطالبه حقوق خود، حکومت را وادار به تغییر رفتار کنند.

راه مقابله با تحریم، در تقویت ظرفیت‌های داخلی، بازسازی سازمان‌های ملی و تعریف پروژه‌های مشترک میان دولت، جامعه و بخش خصوصی نهفته است. تنها با تکیه بر عقلانیت جمعی و سیاست‌گذاری هوشمندانه می‌توان از این بحران عبور کرد و به سوی جامعه‌ای منسجم، توسعه‌یافته و مسالمت‌آمیز حرکت نمود.